خواص رازیانه از کتاب اسرار خوراکیها - آکاایران

من ((رازیانه )) هستم !
 اسم من رازیانه است . به من بادیان - شمار - شمره - سونف و بسباس هم گفته اند. اعراب مرا معرب کرده رازیانج مى گویند. زادگاه اولیه من ایران و سرتاسر دریاى مدیترانه و حبشه بوده و اکنون در بیشتر نقاط دنیا کاشته مى شوم . برگ من معطر و طعم آن شیرین و مطبوع است . در بین حیوانات مار به خوردن من علاقه زیاد دارد و وقتى مرا مى خورد، چشمهایش براق و درخشان مى شود و روى همین اصل است که مرا در ردیف غذاهاى مخصوص چشم قرار داده اند. ریشه من که در داروسازى مصرف مى شود، ضخیم و دوکى است . این ریشه پیشاب آور است . شیره برگ هاى من پوست بدن را قرمز کرده و تولید تاول مى نماید. بذر من داراى دوازده درصد روغن ، کمى قند - کمى صمغ و چهار تا شش درصد اسانس است و در ماه هاى مهر و آبان مى رسد.

میوه من بادشکن - مقوى - ضد کر - قاعده آور - زیاد کننده ى شیر است و شباهت زیادى به خواص انسیون دارد. براى آنکه گاوها شیر زیادى بدهند معمولا به آنها مقدارى برگ رازیانه مى دهند و یا بذر آنرا داخل علوفه ى آنها مى پاشند. ریشه مرا به صورت دمکرده 20 در هزار و بذر من به صورت دمکرده ده در هزار مصرف مى شود. آب مقطر برگ مرا اعراب مقوى ((باء)) مى دانند پاک کننده ى مجارى سینه - طحال - کلیه و مثانه است و درد آنها را تسکین مى دهد آب مقطر من اگر تازه باشد باز کننده ى ادرار - قاعده آور مخصوصا اگر آنرا با گل گاوزبان بجوشانند - جوشانده بذر من با پر سیاوشان و انجیر جهت سرفه و تنگ نفس و شکستن باد و تسکین درد پهلو و تهیگاه و قولنج تجویز شده ، از قى و اسهال جلوگیرى مى نماید. براى معالجه اسهال مى توانید مرا به همراه زیره میل نمایید.
جوشانده بذر من با عسل جهت تب هاى کهنه و جلوگیرى از قى و التهاب معده مفید است . در کتابهاى قدیم نوشته اند، هر کس از اول نوروز تا اول تیر هر روز یک مثقال از تخم من مخلوط با شکر بخورد، تا آخر سال مریض ‍ نخواهد شد. عصاره ى برگ تازه من جهت التهاب چشم و درمان ورم ملتحمه مفید است ، و براى این کار عده اى ساقه مرا نزدیک آتش نگاه مى دارند و چون در اثر حرارت آب آن خارج شود، آنرا گرفته و در چشم مى چکانند و چنانچه آب ساقه ى مرا گرفته و خشک کرده و در چشم بکشند، نور و جلاى آن را زیاد مى کند. صمغ من در افعال مثل عصاره من است . مقدار خوراک بذر من یک مثقال و مقدار خوراک ریشه ى من دو مثقال مى باشد. انیسون و بادیان خطایى هم نوعى از من بوده و خواص آنها شبیه من است . در برگ - ساقه و ریشه من هورمون هاى گیاهى ، مخصوصا هورمون زنانه زیاد است . به این جهت شهوت زنان را زیاد و از التهاب شهوت مردان مى کاهم و چنانچه شیره مرا به صورت بمالند، ریش را ضعیف کرده و از بین مى برد، و خانم هایى که ریش در آورده اند، معمولا از این دستور استفاده مى نمایند.
براى شستشوى چشم مى توانید از دمکرده بذر من استفاده کنید، تا چشمانى شفاف و قشنگ داشته باشید. جوشانده من سیاه سرفه را نیز درمان مى کند و ضماد بذر من و کمپرس جوشانده ى آن ورم پستان را باز مى کند. به دخترانى که به هنگام عادت ماهانه دچار درد شدید مى شوند توصیه کنید که حتما از جوشانده ى من استفاده کنند تا درد آنها تسکین و عادت آنها منظم شود. به زنان آبستن که مى خواهند نوزادشان چشمان شهلا و قشنگ داشته باشد توصیه کنید که خوردن بذر مرا فراموش ‍ ننمایند.

زبان خوراکیها
غیاث الدین جزایری