ترش کردن (رفلاکس) چیست؟ چه علائم و درمانی دارد؟
ریفلاکس معده (در اصطلاح عامیانه رفلاکس) دومین بیماری گوارشی شایع است. این بیماری در میان مردم به نام ترش کردن معده شناخته می‌شود. رفلاکس معده چه علائم و خطراتی

آکاایران: اصطلاح‌ ترش کردن و یا سوزش سر دل از علائم اصلی رفلاکس یا گاستروازوفاژی می‌باشد که در مراحل حادتر با التهاب حلق، گرفتگی مری، گرفتگی صدا و آسم، و در صورت استمرار با التهاب، زخم و خراش و تنگی مری همراه است. درواقع دردی که از شکم به قفسه سینه وارد می‌شود، مزه‌ تلخی که از گلو به دهان برمی‌گردد، سوزش سر دل، تلخی گلو یا سرفه، همه علائم ریفلاکس معده هستند که بیشتر ما به نوعی آن را تجربه کرده‌ایم. با این‌حال، بعضی افراد به صورت مداوم چنین علائمی را تجربه می‌کنند. در این مقاله از مجموعه مقالات آکا, قصد داریم از ریفلاکس معده و علائم آن صحبت کنیم و ببینیم چه روش‌هایی برای درمان ریفلاکس معده وجود دارد.

ریفلاکس معده

ترش کردن (رفلاکس) چیست؟

غذایی که می خوریم از طریق لوله ای به نام مری وارد معده می شود. هضم غذا در معده توسط اسید و شیره معده آغاز می گردد. دیواره معده به دلیل تماس مداوم با اسید و شیره معده، در مقابل اثرات مخرب آنها مقاوم شده است و بالعکس، دیواره مری به دلیل این که به طور معمول، در معرض تماس با اسید و شیره معده نیست، دفاع مناسبی هم در برابر این عوامل ندارد. در حالت طبیعی، دریچه ای به نام دریچه مری، بین مری و معده قرار دارد که اجازه می دهد غذا از مری وارد معده شود. ولی از بازگشت غذا و شیره معده به مری جلوگیری می کند. اگر دریچه مری وظیفه خود را به درستی انجام ندهد، یعنی به خوبی بسته نشود، یا بی موقع باز شود، اسید و شیره معده به داخل مری بر می گردند. همان طور که ذکر شد، دیوار مری در برابر اسید و شیره معده آسیب پذیر است؛ بنابراین در شرایطی که دریچه مری کار خود را به درستی انجام ندهد، بازگشت اسید و شیره معده به داخل مری باعث آزردگی مری می شود. به بازگشت غیرعادی اسیده و شیره معده به داخل مری و آزرده شدن مری در اثر تماس با این عوامل، بیماری رفلاکس معده به مری یا اصطلاحا رفلاکس گفته می شود.

 رفلاکس معده


 

چرا رفلاکس ایجاد می شود؟

علت ایجاد رفلاکس هنوز به درستی مشخص نشده است. اما بخوبی می دانیم که برخی عوامل باعث بروز و تشدید رفلاکس می شوند. مهمترین این عوامل عبارتند از :

پرخوری

سریع غذا خوردن و کامل نجویدن غذا یا غذا خوردن با استرس و نگرانی

مصرف غذاهای بسیار چرب، تند و شور

مصرف ادویه و فلفل زیاد

مصرف سیب زمینی سرخ شده

مصرف غذاهای حاوی ادویه سیر و پیاز، نگهدارنده ها نظیر سوسیس و کالباس و آنچه که به فست فود معروف هستند (ساندویچ و پیتزا)

مصرف انواع سس های چرب و پرنمک (بخصوص سس قرمز)

مصرف مرکبات ترش (پرتقال و نارنگی ترش)

مصرف کافئین زیاد (شکلات، قهوه، نسکافه)

مصرف زیاد چای، بخصوص اگر پررنگ بوده و تازه دم نباشد

مصرف نان هایی که خمیر آنها بخوبی نمی پزد مثل نان باگت، نان سفید و نان بربری

چاقی و افزایش وزن

دراز کشیدن در فاصله کوتاه پس از صرف غذا

سیگار کشیدن و مصرف دخانیات

مصرف الکل و نوشابه های گاز دار

استرس، فشار روانی و عصبی

پوشیدن لباسهای تنگ

رفلاکس معده - رفلاکس معده چقدر معمول است؟

اگر دریچه مری وظیفه خود را به درستی انجام ندهد، یعنی به خوبی بسته نشود یا بی‌موقع باز شود، اسید و شیره معده به داخل مری بر می‌گردند و باعث آزردگی مری می‌شود.


علائم ترش کردن عبارت است از:

  • درد سوزشی یا احساس ناراحتی در سینه
  • احساس مزه ترشی در دهان که به خاطر بالا آمدن مایع اسیدی معده به گلو و دهان ایجاد می‌شود
  • سرفه‌های مداوم
  • آروغ زدن
  • وجود خون دراستفراغ یا در مدفوع
  • گیر کردن غذا
  • حالت تهوع یا استفراغ (به خصوص هنگام صبح)
  • بوی بد دهان
  • مشکلات تنفسی

اگر ترش کردن به مدت چندین سال باقی بماند باعث صدمه دیدن لایه پوششی مری شده و در نهایت ممکن است باعث تنگی آن شود. این تنگی باعث اختلال در بلع غذا و درنتیجه کاهش وزن شود. همچنین طولانی بودن ترش کردن می‌تواند منجر به بروز وضعیتی به نام مری بارت گردد.

در این وضعیت قسمتی از لایه پوشاننده مری تغییر می‌کند و شبیه لایه پوشاننده معده می‌شود. افرادی که دچار این وضعیت می‌شوند در معرض سرطان مری قرار می‌گیرند.

اگر شما به تازگی دچار درد در وسط سینه شده‌اید که با خوردن و آشامیدن ارتباطی ندارد باید سریعا نزد پزشک بروید، زیرا وضعیت خطرناک آنژین قلبی که گاهی اوقات با درد شدید سوزش سرمعده اشتباه گرفته می‌شود ممکن است ایجاد شده باشد.


نحوه درمان ترش کردن

خیلی از افراد به دنبال درمان قطعی رفلاکس معده هستند. برای درمان رفلاکس معده پزشکان تغییراتی در رژیم غذایی و سبک زندگی را توصیه می‌کنند. این تغییرات برای بیشتر افراد مبتلا به رفلاکس معده کارساز است. درمان در واقع میزان رفلاکس را کاهش می‌دهد یا آسیب وارد‌شده به لبه‌ی مری به‌خاطر محتویات بالاآمده‌ی معده را بهبود می‌بخشد.

۱. دوری از بعضی غذاها و نوشیدنی‌ها

پزشکان توصیه می‌کنند از غذاها و نوشیدنی‌هایی که LES را ضعیف می‌کنند دوری کنید. این غذاها شامل شکلات، نعنا، غذاهای چرب، قهوه و نوشیدنی‌های الکلی می‌شوند.

غذاها و نوشیدنی‌هایی که می‌توانند به لبه‌ی مری آسیب وارد کنند مصرف نکنید. این غذاها شامل مرکبات،‌ آب مرکبات، گوجه‌فرنگی و فلفل می‌شوند.

۲. کاهش حجم غذا

با کاهش غذای مصرفی‌تان می‌توانید علائم بیماری را کاهش دهید. غذاخوردن ۲ تا ۳ ساعت قبل از خواب هم می‌تواند رفلاکس را کمتر کند. وقتی ۲ تا ۳ ساعت قبل از خواب غذا می‌خورید، اسید معده‌ی شما کاهش می‌یابد و معده تا حدی خالی می‌شود.

۳. کاهش وزن

به‌علاوه، کاهش‌ وزن معمولا علائم این بیماری را کمتر می‌کند. خیلی از افرادی که اضافه وزن دارند، وقتی لاغرتر می‌شوند کمتر دچار رفلاکس معده می‌شوند.

۴. ترک سیگار

سیگار کشیدن LES را ضعیف می‌کند. ترک کردن سیگار یکی از بهترین روش‌های بهبود علائم رفلاکس معده است.

۵. تغییر وضعیت خوابیدن

می‌توانید بالای تخت را ۱۵ سانت بالا بیاورید. یا روی تخت‌های مخصوص بخوابید. به این صورت جاذبه‌ی زمین کمک می‌کند تا مقدار کمتری از محتویات معده وارد مری شوند.

از بالش برای بلند کردن سر و بدن خود استفاده نکنید. این کار فقط باعث می‌شود فشار بیشتری به معده وارد شود.

۶. داروهای ضداسید برای کاهش و درمان اسید معده

به‌همراه تغییراتی در رژیم و سبک زندگی، پزشک ممکن است دارو‌هایی هم تجویز کند.

ضداسید می‌تواند اسید معده و مری را خنثی و سوزش معده را متوقف کند. ضداسیدهای معمولی می‌توانند برای خیلی از افراد علائم بیماری را بهبود ببخشند.

ضداسید‌هایی که با عامل کف‌زا ترکیب شده‌اند هم برای برخی افراد مفید هستند. این مواد مانعی از جنس کف ایجاد می‌کنند. این کف اجازه نمی‌دهد رفلاکس معده اتفاق بیفتد.

اما استفاده‌ی بلندمدت از ضداسیدها هم عوارض جانبی دارد. این عوارض شامل اسهال، متابولیسم متفاوت کلسیم (تغییراتی در هضم و استفاده از کلسیم در بدن) و جمع‌شدن منیزیم در بدن می‌شوند.

منیزیم اضافی در بدن می‌تواند برای بیماران کلیوی خطرناک باشد. اگر برای بیش از دو هفته از ضداسید استفاده کردید، حتما با پزشک خود مشورت کنید.

اگر به رفلاکس و سوزش معده مزمن دچار هستید، پزشک ممکن است داروهای دیگری تجویز کند. این داروها موجب کاهش اسید معده می‌شوند و شامل بلاکرهای H2 هستند. این بلاکرها از ترشح اسید در معده جلوگیری می‌کنند. بلاکرهای H2 شامل این موارد می‌شوند: سیمتیدین،‌ فاموتیدین، نیزاتیدین و رانیتیدین.

نوع دیگری از دارو، مهارکننده‌های پروتون پمپ (یا پمپ اسید) است. مهارکننده‌ نوعی آنزیم است (پروتئینی که در سلول‌های تولید‌کننده‌ی اسید در معده وجود دارد). این آنزیم برای ترشح اسید لازم است. داروهای مهارکننده‌ی پروتون پمپ ازومپرازول، لانزوپرازول،‌ اومپرازول،‌ پنتوپرازول، رابپرازول، دگزلانپرازول و اومپرازول/بی‌کربنات سدیم را شامل می‌شوند.


غذاهایی که رفلاکس را تشدید می‌کنند

برخی غذا‌ها ممکن است نشانه‌هایی از رفلاکس معده را ایجاد کنند. از جمله:

  • غذا‌های چرب
  • غذا‌های ادویه‌دار
  • شکلات
  • نعناع تند
  • قهوه
  • مواد غذایی حاوی محصولات گوجه فرنگی

لطفا «ترش کردن» را جدی بگیرید

اگر از مواردی که به آن‌ها اشاره کردیم، اجتناب می‌کنید و همچنان سوزش سر دل منظم را تجربه می‌کنید؛ مهم است به یک دکتر مراجعه کنید. زیرا ممکن است مسائل دیگری باعث ایجاد این علائم شده باشند.

بسیاری از مردم بر این باورند که ترش کردن چند بار در هفته آن‌قدر اهمیت ندارد که نیاز به مراجعه به پزشک داشته باشد، ولی باید توجه داشت که بیماری رفلاکس در صورت درمان نشدن می‌تواند عوارض مهمی در پی داشته باشد. پزشک ممکن است برایتان یک رادیوگرافی کنتراست درخواست کند تا هر گونه ناهنجاری مری را مشاهده نماید. همچنین ممکن است ترتیب یک آندوسکوپی را برای شما بدهد تا لایه پوشاننده مری را بررسی کند. در حین انجام آندوسکوپی ممکن است یک نمونه از مری برداشته شود و به آزمایشگاه پاتولوژی فرستاده شود.

همچنین پزشک ممکن است برای کاهش تولید اسید معده‌تان دارو‌هایی مثل اوپرازول یا سایمیتیدین تجویز نماید. همچنین تجویز دارو‌هایی مثل متوکلوپرومید یا سیساپراید که سرعت تخلیه معده به روده را افزایش می‌دهند ممکن است در کاهش احساس سوزش سر معده موثر باشد. در اکثر موارد علائم ترش کردن با این درمان‌ها از بین می‌رود.

اگر با انجام این درمان‌ها علائم شما بهبود نیافتند ممکن است نیاز به عمل جراحی داشته باشید تا معده‌تان را به حالت طبیعی‌اش قرار داده و دریچه پایین مری را تنگ نمایید. این عمل را می‌توان از طریق آندوسکوپی نیز انجام داد.

مواد غذایی که به کاهش اسید معده کمک می کنند

علائم رفلکس ممکن است به دلیل تماس اسید معده با مری بوده و منجر به سوزش و درد در ناحیه سر دل شود. اگر اسید معده شما بیش‌ از اندازه تولید می‌شود، می‌توانید با مصرف این غذاهای خاص در رژیم غذایی خود علائم رفلاکس اسید معده را کنترل کنید.

  1. سبزیجات

سبزیجات به‌طور طبیعی کم‌چرب و کم قند هستند و به کاهش اسید معده کمک می‌کنند. در این گروه لوبیا سبز، کلم بروکلی، مارچوبه، گل‌کلم، سبزیجات برگ سبز، سیب‌زمینی و خیار انتخاب‌های بسیار خوبی برای این افراد هستند.

  1. زنجبیل

زنجبیل دارای خواص ضدالتهابی طبیعی است و درمان طبیعی برای سوزش سر دل و سایر مشکلات گوارشی است. شما می‌توانید ریشه زنجبیل رنده شده یا ریزریز شده را به مواد اولیه کیک‌های خانگی اضافه کنید یا چای زنجبیل را به‌ منظور کاهش علائم مصرف کنید.

  1. اوتمیل

اوتمیل صبحانه مورد علاقه بسیاری از افراد است که دارای غلات کامل و یک منبع عالی از فیبر است. جو دوسر می‌تواند اسید را در معده جذب کند و علائم رفلاکس را کاهش دهد. سایر مواد غذایی فیبردار شامل نان سبوس‌دار و برنج سبوس‌دار نیز می‌توانند گزینه های خوبی باشند.

  1. میوه‌ها به‌ غیر از مرکبات

به‌احتمال‌ زیاد به‌غیر از مرکبات اکثر میوه‌ها از جمله طالبی، موز، سیب و گلابی باعث کاهش علائم رفلاکس معده نسبت به سایر میوه‌های اسیدی می‌شوند.

میوه ها به جز مرکبات علائم رفلاکسمعده را کاهش می دهند - مجله فیت شیپ

  1. گوشت قرمز لخم

گوشت بدون چربی، مانند مرغ، بوقلمون، ماهی و غذاهای دریایی کم‌چرب هستند و به کاهش علائم رفلکس اسید معده کمک می‌کنند. سعی کنید آن‌ها را کبابی، پخته‌شده و یا آب پز مصرف کنید.

  1. سفیده تخم‌مرغ

سفیده تخم‌مرغ یک انتخاب خوب برای افراد درگیر با رفلاکس معده است. زرده تخم‌مرغ تا حدودی چربی زیادی داشته و ممکن است علائم رفلاکس معده را ایجاد کند.

  1. چربی‌های سالم

مصرف چربی‌های اشباع‌شده و چربی‌های ترانس را کاهش دهید و آن‌ها را با چربی‌های اشباع‌نشده و سالم جایگزین کنید.

منابع چربی‌های سالم و اشباع نشده عبارت‌اند از: آووکادو، گردو، دانه کتان، روغن‌زیتون، روغن کنجد و روغن آفتابگردان.

 

منبع : بخش سلامت آکاایران
برچسب :